Przejdź do treści
Wolny Słuchacz

List do użytkowników

Wiedzy jest dziś więcej niż kiedykolwiek. Jest szeroko dostępna, najczęściej za darmo albo za grosze. A jednak uczymy się prawie zawsze po coś. Uczniowie i studenci, żeby zdać. Dorośli, bo wymaga tego praca, firma albo badania. Dużo rzadziej uczymy się dla samej nauki: żeby stać się mądrzejszym i lepszym człowiekiem, a przede wszystkim dla przyjemności.

Zdobywanie wiedzy w najczystszej postaci ma to do siebie, że przyjemne jest już samo doświadczenie, a nie dopiero to, co z niego wyniesiemy. Najlepiej spełnia tę funkcję wykład.

Zastanowiłem się więc, dlaczego prawie nikt z zewnątrz nie chodzi na wykłady, skoro w Polsce jest tyle uczelni i tyle bezpłatnych wykładów. I postanowiłem, że w którąś niedzielę pójdę na taki wykład sam, dla przyjemności, i zobaczę, jak to jest.

Najczęściej to nowa uczelnia i nowe budynki. Młodzi ludzie, sami nieznajomi, nawet zapachy są nowe. Do tego dreszcz, bo idąc pierwszy raz na coś takiego, nie ma się pojęcia, co się wydarzy. To jest piękne.

Wyobraziłem sobie tę niedzielę ze szczegółami. I wtedy zderzyłem się ze ścianą, czyli ze stronami uczelni. Wykłady są tam pokazane w sposób, który odstrasza. Trudno przejść od myśli do czynu, kiedy samo znalezienie wykładu i wybranie tego, na który chce się pójść, zajmuje godziny. A przecież chodzi o to, żeby trafić na dobry wykład i dobrze się bawić. O część danych trzeba uczelnię prosić. Warto też sprawdzić w statucie, czy uczelnia w ogóle wpuszcza na wykłady osoby z zewnątrz.

Zrobiłem to za Was. Ten portal zbudowałem dla siebie i dla każdego, kto chce pójść na wykład, a nie chce spędzić kilku męczących godzin na stronach uczelni. Jest całkowicie bezpłatny.

Hasło na stronie głównej, „Poczuj się jak…”, przywołuje starożytnych filozofów, którzy słuchali i wykładali właśnie tak, dla samej wiedzy. Kto to był i skąd to wiemy, piszę niżej.

Każdy wie, jak zachować się na wykładzie, więc mam tylko dwie prośby. Proszę wyciszyć telefon i nie przeszkadzać prowadzącemu ani studentom. I pamiętać, że studenci mają pierwszeństwo: gdy sala się zapełnia, miejsca należą się im.

Termin, salę i dojście znajdziecie na stronie głównej. Reszta należy do Was.

Tomasz Balon

pomysłodawca i autor serwisu

Zasady i źródła

Hasło „Poczuj się jak…”

  • Sokrates nie brał pieniędzy za rozmowy o filozofii (Platon, „Obrona Sokratesa”).
  • Platon był słuchaczem Sokratesa, potem założył Akademię.
  • Arystoteles pisał, że wszyscy ludzie z natury pragną wiedzy, a filozofię uprawia się dla niej samej, nie dla korzyści („Metafizyka”, księga I).
  • Epikur przyjmował do swojego Ogrodu także kobiety i niewolników (Diogenes Laertios).
  • Seneka chodził na wykłady stoika Attalosa. Przychodził pierwszy i wychodził ostatni („Listy moralne do Lucyliusza”, list 108).
  • Marek Aureliusz jako cesarz chodził na wykłady filozofa Sekstusa z Cheronei (Filostrat, „Żywoty sofistów”).
  • Hypatia wykładała w Aleksandrii Platona i Arystotelesa każdemu, kto chciał słuchać (Damaskios, „Żywot Izydora”).

Greckie scholē znaczyło „czas wolny”. Od tego słowa pochodzi „szkoła”.

Ryciny w medalionie nad hasłem są w domenie publicznej (Wikimedia Commons). Sokrates, Platon i Arystoteles (Wilhelm Meyer) oraz Epikur (Evald Hansen): „Illustrerad verldshistoria” E. Wallisa (1875). Seneka: herma z Berlina, Meyers Konversations-Lexikon (ok. 1891). Marek Aureliusz: Charles Simonneau według antycznego karneolu (1712). Hypatii nie przedstawia żaden antyczny portret, więc w medalionie jest astrolabium. Jej uczeń Synezjusz z Cyreny opisał astrolabium, które zbudował według jej nauki (list do Pajonijosa „O darze”).

Prawo wstępu

Art. 73 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce: „Wykłady w uczelni są otwarte, jeżeli jej statut nie stanowi inaczej.” Przepis dotyczy tylko wykładów i nie daje zaliczeń ani gwarancji miejsca. Szczegóły, płatny status wolnego słuchacza i statuty uczelni: Wolny słuchacz.

Wykład z planu studiów a wykład otwarty

Wykład z planu studiów

Zwykły wykład dla studentów, zwykle na zjeździe studiów niestacjonarnych w sobotę albo niedzielę. Osoba z zewnątrz siada z tyłu jako wolny słuchacz, z mocy art. 73 ust. 3. Nikt jej nie zaprasza, dlatego liczy się wielkość sali.

Wykład otwarty

Wydarzenie przygotowane z myślą o publiczności: cykl popularnonaukowy uczelni, spotkanie w muzeum albo bibliotece. Organizator zaprasza wprost, czasem prosi o zapis. Zasady wejścia ustala on, nie statut. Pokazujemy też oprowadzania kuratorskie po wystawach. Gdy wejście wymaga biletu, piszemy „wstęp biletowany”.

Na liście są oba rodzaje, każdy z etykietą.

Skąd są dane

Z publicznych planów zajęć uczelni (USOS) i kalendarzy instytucji kultury. Pokazujemy tylko wykłady w salach od 80 miejsc. Zapowiedzi pisze AI na podstawie sylabusa i są tak oznaczone. Godziny, sale i nazwiska pochodzą wprost ze źródeł.

Złota Lista

Profesorowie i doktorzy habilitowani z największym dorobkiem w swojej dziedzinie albo z artykułem w polskiej Wikipedii. Wybiera ich program według stałych reguł, bez udziału AI. Lista ustala tylko kolejność wykładów: nie pokazujemy przy nikim plakietki ani punktów.

Pełne reguły
  • Tytuł i zatrudnienie: profesor albo doktor habilitowany, dziś zatrudniony na uczelni. Tytuł, uczelnię i dyscyplinę bierzemy z publicznego rejestru RAD-on (POLON). Bierzemy wszystkie dyscypliny, od filozofii po chemię i medycynę.
  • Dorobek: liczba prac i cytowań z otwartej bazy OpenAlex. Porównujemy w obrębie dziedziny nauki, bo w humanistyce cytuje się rzadziej niż w medycynie. Na listę wchodzi górne 20% profesorów i doktorów habilitowanych danej dziedziny z uczelni, które śledzimy, z co najmniej 10 pracami. Liczbę książek autorskich bierzemy z katalogu Biblioteki Narodowej.
  • Rozpoznawalność: zamiast dorobku wystarczy artykuł o tej osobie w polskiej Wikipedii, potwierdzony uczelnią. Samej liczby odsłon artykułu nie publikujemy.
  • Kolejność: punktacja z dorobku (do 50 pkt), książek (do 10), rozpoznawalności (do 30) i tytułu naukowego (do 10). Punkty podnoszą wykład na liście. Nie publikujemy ich ani tego, kto jest na liście.
  • Dopasowanie do planu: nazwisko z planu zajęć łączymy z listą tylko wtedy, gdy zgadzają się imię, nazwisko i uczelnia. Gdy dopasowanie budzi wątpliwości (dwie osoby o tym samym nazwisku), wykład nie dostaje punktów ani linku do Wikipedii.
  • Publikacja: przy nazwisku z planu zajęć dajemy link do artykułu w polskiej Wikipedii, jeśli jest. Profil z biogramem i liczbami dorobku (tak, jak podaje je źródło, z nazwą źródła i datą) publikujemy dopiero po indywidualnym powiadomieniu tej osoby (art. 14 RODO) albo gdy sama zatwierdzi profil.

Poprawki

Błąd w opisie wykładu albo w profilu: zgłoś poprawkę albo napisz na kontakt@wolnysluchacz.pl. Poprawka zostaje także po kolejnym pobraniu danych.

Oceny i kolejność

Z kontem można ocenić wykład i prowadzącego (od jednej do pięciu gwiazdek) i dodać komentarz. Zasady są w regulaminie. Wyżej na liście stoją wykłady dobrze ocenione, osób ze Złotej Listy i w dużych aulach. Plakietkę „Polecane” dostaje tylko wykład dobrze oceniony przez słuchaczy. Nie oceniamy, który temat jest ciekawszy.

Prywatność

Jakie dane zbieramy, opisuje polityka prywatności, a zasady korzystania z portalu regulamin.